رقابت

نویسنده: مهدی سلیمی

مقدمه

هر قشری از اجتماع دارای توانایی‌ها و روحیات مخصوص به خود است. مثل یک آهنگر که با مهارت‌های خود ، فلزات را مسخر خود می‌کند و آن‌ها را به هر شکلی که اراده کند ، در می‌آورد. و یا آتش‌نشان که برای کمک به دیگران احساس مسؤلیت می‌کند و یا افسر نیروی انتظامی و یا هزاران شغل و حرفه‌ی دیگر... فراگیری هر مهارت ، در شخصیت انسان تأثیر مستقیم دارد. هیچگاه ویژگی‌های یک بازاری با یک نویسنده ، همخوانی ندارد.
رزمیکاران نیز مانند سایر اقشار اجتماع ، دارای مهارت‌ها و صفات مخصوص به خود هستند. آن‌ها با مهارت در رزم ، از سایر اقشار متمایز می شوند و هنرهای رزمی در تربیت شخصیت یک رزم آور تأثیر بسزایی دارد چرا که تمرینات سخت رزمی ، روحیه‌ی آن‌ها را قوی و آبدیده می‌کند  یک چنین قشری با این پتانسیلِ عالی، می‌تواند با اراده خود کوه‌ها را جابجا بکند. و اگر رزم آوری علاوه بر تسلط بر فنون به سلاح بصیرت نیز مجهز شود ، اگر نگوییم بر دیگران اثر گذار خواهد بود ، لا اقل کمتر از دیگران تأثیر می‌پذیرد.

امروزه ، در هنر‌های رزمی ، فعالیت‌های زیادی در جریان است که رقابت یکی از مهم‌ترین فعالیت‌ها به حساب آمده. اما تا‌به‌حال فکر کرده‌ایم که فلسفه‌ی رقابت چیست؟ اصلاً خود رقابت چیست؟

رقابت

اکثرا متفقند که رقابت می تواند فرصتی برای شکوفایی استعداد‌ها و بروز توانایی‌ها باشد. اما باید بدانیم که در مورد کدام نوع رقابت سخن می‌گوییم؟ رقابت با دیگران؟ (مثل مسابقات) یا رقابت با مشکلات زندگی؟ (مثل نبرد با سختی ها و صبر در برابر ناملایمات) و یا فراتر از همه این‌ها ، رقابت با خود؟ (مثل کنترل نفس). دو مورد آخر ، به‌خصوص کنترل نفس ، جوهره‌ی هنر‌های رزمی است و رزمی‌کاری که از این دو مورد بی‌بهره باشد ، هیچ بویی از طریقت رزم‌آوری نبرده. ولی ما قصد داریم که مورد اول ، یعنی رقابت با دیگران را تجزیه و تحلیل کنیم.
مسابقات یک فضای شبیه سازی شده از صحنه‌ی نبرد واقعی است که در آن به جای «جنگ» از «رقابت» و به جای «کشتن» از «صدمه» و به جای «مرگ و زندگی» از «برد و باخت» استفاده می‌شود. یک محیط کاملاً استاندارد همراه با قوانین محدود کننده که این قوانین از مکانی به مکان دیگر و از زمانی به زمان دیگر متغیر است. با این تعریف می‌توان گفت که رقابت نوعی نبرد استاندارد شده است در مقابل جنگ ، که نبرد سخت به حساب می‌آید. این بدیهی است که رقابت هیچگاه به پای جنگ واقعی نمی رسد. پس چه معنایی می‌دهد که کاربرد یا عدم کاربرد رشته‌ها را از این فضای استاندارد و محدود بسنجیم؟!

اکثر سیستم‌های رزمیِ اصیل ، زمانی برای نبردهای حقیقی توسعه یافته بودند و نباید هیچ کدام از آن‌ها را دست کم گرفت. واضح است که در زمان صلح ، جنبه‌ی هنری و اخلاقی برخی از این سیستم‌ها ، بیشتر از کاربردشان مورد توجه قرار می‌گیرند. برای همین ، بعضاً نمایشی و بی‌کار‎برد‎‎‎‎ دیده می‌شوند‎‎ ، در حالی که این گونه نیستند.
در زمان صلح ، به مسابقات ، توجه ویژه‌ای می‌شود و با قوانین محدود کننده ، فضای سالمی را ، برای علاقه‌مندانِ به عرصه‌یِ رقابت ، ایجاد می‌کنند. برخی رشته‌های رزمی به خاطر انعطافی که دارند ، می‌توانند در محیط مسابقات ، به رقابت بپردازند. اما مهم این است که بدانیم ، همه رشته‌ها ، انعطاف یکسانی ندارند و بعضاً محیط مسابقات ، برایشان محدود کننده است. برای روشن شدن مطلب ، کمی مصداقی‌تر به موضوع می‌پردازیم:
دو رشته‌ی جوجوتسو و وینگ‌چون ، اگر پیشینه‌ی آن‌ها را مطالعه کنیم ، در می‌یابیم که هردوی آن‌ها برای نبرد‌های واقعی توسعه یافته‌اند و سیستم رزمی آن‌ها ، کاربردها و مزیت‌های مخصوص به خود را دارند. اما فنون جوجوتسو انعطافِ حضورِ در رقابت سالم را دارند ، ولی فنون وینگ‌چون این انعطاف را ندارند و این موضوع هرگز برتری رشته‌ای بر سایر رشته‌ها را ثابت نمی‌کند. با این اوصاف ، خنده‌دار است اگر بخواهیم ، کاربرد رشته‌ها را از محیط رقابت بسنجیم.

خیلی خودمانی بخواهیم بگوییم ، رقابت به نوعی ، بازی است (در مقابل جنگ). فضایی مسالمت آمیز که می‌توان خود را در آن محک زد و پیشرفت خود را سنجید. و نیز می تواند فضایی نامناسب برای پیشداوری‌ها ، اثبات برتری و درگیری‌های نابجا باشد. رقابت در فضای مسابقات به خودی خود ، چیز بدی نیست. یک محیط به ظاهر خنثی که از آن هم جوانمردی برمی‌خیزد هم نزاع! اما فراموش نکنیم که در این محیط برنده شدن یک نفر به قیمت باخت مابقی است و هنگامی بد می‌شود که مرجعی برای برچسب زدن به دیگران شود. زیرا برد و باخت در این محیط مقطعی است و هیچ تضمینی وجود ندارد که برنده امروز ، فردا نیز برنده شود! هنگامی رقابت یک فعالیت منفی به‌حساب می‌آید که غایت رزمیکاران شود. در این صورت دیگر خبری از فراگیری هنر رزمی در کار نیست، بلکه یادگرفتن یکسری فنون برای کسب امتیاز در مسابقه و بردن آن و در نتیجه عمیق نشدن در بسیاری از تکنیک ها! با این حساب بردن در مسابقات هنر نیست. رزم‌آور حقیقی باید بتواند در هر شرایط و محیطی مبارزه کند.

بدی این محیط هنگامی به بالاترین حدّ خود می‌رسد که بازار کسب پول برای سرمایه داران شود. در این صورت ، همة شرکت کنندگان در چنین رقابت‌هایی بازیچه دست سرمایه‌داران شده‌اند.

مسابقات قفس

مسابقات قفس همان گلادیاتوریسم مُدرن است برای تأمین منافع زرسالاران.

بیایید در این مورد تأمل کنیم که دور و برمان چه می گذرد؟ هدفمان چیست؟ چه نقشی در این عالم داریم؟

قوی شدن ، بهتر شدن ، تندرست ماندن و... همه‌ی این‌ها خوب است! ولی باید یک هدف والایی باشد تا به تمامی این‌ها معنی دهد. برای مسابقات و مدال و مقام تمرین کردن و یا بازیچه‌ی سرمایه‌دار بودن و بسیاری از موارد مشابه دیگر به کنار... در این بین هدف والا و راه حق نیز وجود دارد که می‌توان سرمایه‌ی عمرمان را صرف چنین راه با ارزشی کنیم.
فراموش نکنیم ، ارزش آدمی به قیمت آن چیزی است که فدای آن شود. حواسمان باشد ، وقت و عمر و سرمایه‌مان را فدای چه چیزی می‌کنیم؟

 

قسمت دوم مستند طریقت رزم‌آوری (تأملی در رقابت 1)

قسمت سوم مستند طریقت رزم‌آوری(تأملی در رقابت2)

جنگاور